Mart ayı Kolon Kanseri Farkındalık Ayı… Kolorektal Cerrah Prof. Dr. Cem Terzi, genç yaşlarda artan vakalara dikkat çekerek kanserle mücadelede çevresel ve yapısal faktörlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Sağlıksız beslenme ve genetik yatkınlık kanserin başlıca nedenleri olarak öne çıksa da, tablonun bundan çok daha geniş olduğu belirtildi. Kolorektal Cerrah Prof. Dr. Cem Terzi; hava ve su kirliliği, güvenli olmayan gıda, çalışma koşulları ve sağlık hizmetlerine erişimin kanser riskini ve hayatta kalma oranlarını doğrudan etkilediğini ifade etti.
1-31 Mart Kolon Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında değerlendirmelerde bulunan Terzi, kalın bağırsak kanserinin artık yalnızca ileri yaş hastalığı olmadığını söyledi. Özellikle 50 yaş altındaki artışın dikkat çekici olduğunu belirten Terzi, erken tanı ve düzenli taramanın hayati önem taşıdığını vurguladı ve bu alandaki farkındalığın artırılması gerektiğine işaret etti.
Küresel verilerin de bu tabloyu desteklediğini belirten Terzi, 2023 yılında dünyada 18,5 milyon yeni vaka ve 10,4 milyon ölüm görüldüğünü hatırlattı. Vakaların büyük kısmının düşük ve orta gelirli ülkelerde ortaya çıktığını, ölümlerin de yine bu bölgelerde yoğunlaştığını ifade eden Terzi, bunun kanserin yalnızca biyolojik değil, sağlık sistemleri ve yaşam koşullarıyla da yakından ilişkili olduğunu gösterdiğini söyledi.
Kansere Yakalanma Yaşı Giderek Düşüyor
Erken tanı olanaklarına erişimin sınırlı olduğu bölgelerde kanserin daha geç evrede saptandığını belirten Terzi, bunun tedavi başarısını ciddi şekilde düşürdüğünü ifade etti. Genç yaş grubundaki artışa da dikkat çeken Terzi, obezite, işlenmiş gıdalar ve hareketsiz yaşamın etkili olabileceğini ancak tek başına yeterli açıklama olmadığını vurguladı. Mikrobiyom değişiklikleri, çevresel toksinler ve erken yaş maruziyetlerin de bu artışta rol oynayabileceğini dile getirdi.
Çevresel risklerin altını çizen Terzi, özellikle sanayi bölgelerinde yaşayanlar, tarım işçileri ve kırsalda yaşayan kadınların hem daha fazla riskle karşı karşıya kaldığını hem de sağlık hizmetlerine erişimde dezavantaj yaşadığını belirtti. Mevcut eğilimlerin sürmesi halinde 2050 yılında 30 milyon yeni vaka ve yaklaşık 19 milyon ölüm beklendiğini hatırlatan Terzi, kanserle mücadelede yalnızca tedaviye odaklanmanın yeterli olmadığını vurguladı. Erken tanı programlarının yaygınlaştırılması, çevresel risklerin azaltılması ve sağlık hizmetlerine eşit erişimin sağlanmasının kritik olduğunu ifade etti.
